Rabarbar wielu osobom kojarzy się przede wszystkim z domowym kompotem i ciastem pieczonym wiosną przez babcię lub mamę. Przez jakiś czas był trochę zapomniany, ale dziś wraca do łask jako sezonowe, zdrowe warzywo o charakterystycznym kwaśnym smaku i ciekawych właściwościach prozdrowotnych.
Choć najczęściej wykorzystujemy go do deserów, rabarbar ma znacznie więcej do zaoferowania niż tylko smak. Zawiera błonnik, witaminy i składniki mineralne, a dodatkowo jest niskokaloryczny. Coraz większą popularnością cieszy się także sok z rabarbaru NFC tłoczony na zimno, który pozwala zachować więcej naturalnych wartości niż klasyczny kompot przygotowywany przez gotowanie.
Spis treści
Rabarbar – charakterystyka i pochodzenie
Rabarbar, nazywany także rzewieniem, należy do rodziny rdestowatych. Naturalnie występował w Azji, głównie na terenach Chin i Tybetu, a do Europy trafił kilka wieków temu. W Polsce najbardziej znany jest rabarbar ogrodowy, który często można było spotkać w przydomowych ogródkach.
Choć wiele osób traktuje go jak owoc, rabarbar to warzywo. Jadalne są jego ogonki liściowe, czyli charakterystyczne czerwone lub zielone łodygi o kwaśnym smaku. Liście nie nadają się do jedzenia ze względu na bardzo wysoką zawartość kwasu szczawiowego.
Sezon na rabarbar przypada głównie na wiosnę i początek lata. To właśnie wtedy łodyga jest najbardziej soczysta, delikatna i ma najlepsze walory smakowe.
Wartości odżywcze rabarbaru
Jakie witaminy i minerały zawiera rabarbar?
Rabarbar zawiera sporo cennych składników odżywczych przy jednocześnie bardzo niskiej kaloryczności. W 100 gramach znajduje się zaledwie około 20 kcal, dlatego uznawany jest za produkt niskokaloryczny.
To źródło witamin i minerałów takich jak:
- witaminy C,
- witaminy z grupy B,
- witamina K,
- potas,
- magnez,
- wapń,
- żelazo,
- kwas foliowy.
Wartości odżywcze rabarbaru obejmują także błonnik pokarmowy, który wspiera pracę układu trawiennego. Rabarbar zawiera również polifenole oraz antyoksydanty odpowiadające za właściwości przeciwutleniające.
Dzięki temu to warzywo może być ciekawym dodatkiem do zdrowej, sezonowej diety.
Rabarbar – właściwości zdrowotne
Wsparcie trawienia i pracy jelit
Jedną z najbardziej znanych właściwości rabarbaru jest jego wpływ na trawienie. Obecny w nim błonnik wspiera pracę jelit i pomaga regulować wypróżnianie.
W małych ilościach rabarbar może wspomagać apetyt oraz pracę układu pokarmowego. Większe spożycie może natomiast wykazywać działanie przeczyszczające, za co odpowiadają związki antrachinowe.
Dlatego od lat rabarbar wykorzystywany był jako naturalne wsparcie trawienia i lekkich problemów ze strony jelita grubego.
Działanie antyoksydacyjne i przeciwzapalne
Rabarbar wykazuje także właściwości antyoksydacyjne. Zawarte w nim przeciwutleniacze pomagają chronić komórki przed stresem oksydacyjnym i działaniem wolnych rodników.
Właściwości prozdrowotne rabarbaru związane są m.in. z obecnością polifenoli oraz rapontycyny. Badania wskazują, że związki te mogą wspierać organizm dzięki działaniu przeciwzapalnemu i antyoksydacyjnemu.
Regularne, rozsądne spożywanie rabarbaru może wspierać układ odpornościowy oraz prawidłowe funkcjonowanie organizmu.
Rabarbar a potencjalne działanie przeciwnowotworowe
Coraz częściej mówi się również o potencjale przeciwnowotworowym rabarbaru. Roślina zawiera związki takie jak rapontycyna i parietyna, które w badaniach wykazywały zdolność do ograniczania namnażania niektórych komórek nowotworowych.
Dotyczy to przede wszystkim badań laboratoryjnych związanych z rakiem piersi i prostaty. Warto jednak podkreślić, że są to wciąż rozwijane kierunki badań, a rabarbar nie powinien być traktowany jako metoda leczenia.
Sok z rabarbaru a kompot
Wiele osób zna przede wszystkim kompot z rabarbaru, jednak coraz popularniejszy staje się również sok NFC tłoczony na zimno.
Różnica jest bardzo istotna. Kompot powstaje przez gotowanie rabarbaru w wodzie, często z dodatkiem dużej ilości cukru. Wysoka temperatura powoduje częściową utratę witamin i cennych składników.
Sok tłoczony z rabarbaru powstaje bezpośrednio z łodyg, bez produkcji z koncentratu. Następnie jest poddawany delikatnej pasteryzacji w temperaturze maksymalnie 78°C. Dzięki temu zachowuje bardziej naturalny smak oraz większą ilość składników odżywczych.
Taki sok jest bardziej pełnowartościowy niż klasyczny kompot. Zachowuje naturalną kwasowość, charakterystyczny aromat i nie wymaga tak dużego dosładzania.
Dodatkowo sok z rabarbaru dobrze sprawdza się jako baza do lemoniad, koktajli czy połączeń z maliną albo truskawką.
Przeciwwskazania – kto powinien uważać na rabarbar?
Mimo wielu cennych właściwości, rabarbar nie jest produktem dla każdego. Największym problemem jest obecność kwasu szczawiowego.
Kwas szczawiowy może wiązać wapń i ograniczać jego przyswajanie. Przy bardzo dużym spożyciu może to wpływać na kości oraz zwiększać ryzyko powstawania szczawianów w nerkach.
Dlatego przeciwwskazania dotyczą przede wszystkim osób:
- z kamicą nerkową,
- cierpiących na reumatyzm,
- mających zapalenie stawów,
- z problemami związanymi z gospodarką wapniową.
Nie należy także spożywać liści rabarbaru, ponieważ zawartość kwasu szczawiowego jest w nich bardzo wysoka.
W praktyce zdrowe osoby mogą bezpiecznie spożywać rabarbar z umiarem. Warto jednak pamiętać, że nadmierne spożycie może mieć niekorzystne działanie szczawianów na organizm.
Kobiety w ciąży również powinny zachować rozsądek i unikać bardzo dużych ilości rabarbaru.
Rabarbar w kuchni – zastosowanie
Zastosowanie rabarbaru w kuchni jest bardzo szerokie. Najbardziej klasyczne przepisy z rabarbarem to oczywiście:
- ciasto drożdżowe,
- kompot,
- crumble,
- dżemy,
- desery,
- lemoniady.
Kwaśny smak świetnie komponuje się ze słodszymi owocami, szczególnie truskawkami i malinami.
Pora na rabarbar
Rabarbar to warzywo o charakterystycznym smaku i wielu ciekawych właściwościach. Jest niskokaloryczny, zawiera błonnik, witaminy i składniki mineralne, a dodatkowo dostarcza cennych przeciwutleniaczy.
Warto jednak pamiętać o umiarze ze względu na obecność kwasu szczawiowego. Rozsądne spożycie sprawia jednak, że rabarbar może być wartościowym elementem sezonowej diety.
A jeśli lubisz jego charakterystyczny smak, warto poznać także sok z rabarbaru NFC tłoczony na zimno, który zachowuje więcej naturalnych wartości niż klasyczny kompot przygotowywany przez gotowanie.
Źródła:
- Hong Xiang, Jiaxin Zuo, Fangyue Guo, Deshi Dong
“What we already know about rhubarb: a comprehensive review”
Przegląd o składnikach bioaktywnych rabarbaru, działaniu przeciwzapalnym, antyoksydacyjnym i przeciwnowotworowym.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7448319/ - Alexandru Cojocaru, Laurian Vlase, Neculai Munteanu, Teodor Stan, Gabriel Ciprian Teliban, Marian Burducea, Vasile Stoleru
“Dynamic of Phenolic Compounds, Antioxidant Activity, and Yield of Rhubarb Stalks during Growth”
Źródło o polifenolach, antyoksydantach i właściwościach przeciwutleniających łodyg rabarbaru.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7154833/ - Hua Miao, Kai-En Wang, Ping Li, Ying-Yong Zhao
“Rhubarb: Traditional Uses, Phytochemistry, Multiomics-Based Novel Pharmacological and Toxicological Mechanisms”
https://www.tandfonline.com/doi/full/10.2147/DDDT.S557114 - Joanna Kołodziejczyk-Czepas, Jan Czepas
“Rhaponticin as an anti-inflammatory component of rhubarb: a minireview of the current state of the art and prospects for future research”
https://link.springer.com/article/10.1007/s11101-019-09652-w
Polski 
English 
Slovenčina 
Čeština 
Deutsch 
Suomi 
Italiano 
Norsk bokmål 
Svenska 